ابوالفضل حاج نادر
قامت مسئولیت در حافظه تاریخ…
به نام مبارزه ای که مرز نمیشناسد…
به نام آگاهی ای که در سخت ترین شب های تاریخ خاموش نمیشود،به نام انسان،به نام عدالت،به نام تعهدی که سیاست را در خدمت رهایی مردم معنا میکند…
امروز سخن گفتن از روانشاد سلطان علی کشتمند فقط یادکرد از یک چهره سیاسی نیست،سخن گفتن از شخصیتی است که در متن یکی از دشوارترین دوره های تاریخ افغانستان،مسئولیت را با وقار،خرد و انضباط حمل کرد و در حافظه سیاسی جنبش چپ،جایگاهی ماندگار یافت،او از نسل رهبرانی بود که سیاست را با مطالعه،تجربه،انضباط تشکیلاتی و وفاداری به آرمان های اجتماعی آموختند،نسلی که در میدان پرتنش تاریخ،وزن تصمیم را میشناخت و مسئولیت را با سنجش عمیق میپذیرفت…
روانشاد کشتمند در رهبری حزب،شخصیتی دارای ثبات،دقت و ظرفیت تنظیم بود،در لحظه هایی که تصمیم های بزرگ،سرنوشت یک جریان سیاسی را رقم میزد،حضور او مایه اعتماد و تکیه گاه بود،در فضای رهبری،صدای او از جنس هیجان زودگذر نبود،صدایی بود برخاسته از تأمل،شناخت شرایط و درک مسئولیت تاریخی،او میدانست که هر تصمیم سیاسی،در سرنوشت مردم بازتاب پیدا میکند و به همین دلیل،رهبری را یک وظیفه اخلاقی و تاریخی میفهمید…
در ساختار حزب، نمونه کادر منضبط،باحوصله و مسئول باقی ماند،اهل غوغا نبود،اهل کار سازمان یافته بود،اهل حذف و تقابل های فرساینده نبود،به انسجام،تعادل و استمرار میاندیشید،همین ویژگی ها از او شخصیتی ساخت که در متن بحران ها،تعادل سیاسی ایجاد میکرد و در میان فراز و فرود های دشوار،ثبات را حفظ مینمود…
در دولت،این منش در سطحی دشوارتر ادامه یافت،کشتمند دولت را ابزار سامان اجتماعی میدانست،ساختاری که باید در خدمت آرام سازی جامعه،تنظیم امور و کاهش فشار بر زندگی مردم قرار گیرد،اداره برای او فقط صدور فرمان نبود،میدان خاموش مقابله با فقر،آشفتگی،بی نظمی و زخم های انباشته تاریخی بود،او در این میدان،با دقت،با بردباری و با روحیه کار جمعی ایستاد…
او درک روشنی از نسبت میان حزب و دولت داشت،دولت را نیازمند عقلانیت اجرایی میدانست و حزب را حامل جهت گیری اجتماعی و تاریخی،همین درک عمیق،از او سیاستمداری پخته ساخت که میتوانست میان ضرورت های زمانه و مسئولیت های کلان،توازن ایجاد کند…
روانشاد کشتمند از بزرگان جنبشی بود که تاریخ آن با رنج،تبعید،مقاومت و فداکاری نوشته شده است،در چنین جنبشی،وزن شخصیت ها در توان ایستادگی در طوفان ها سنجیده میشود،او در دشوارترین مقاطع باقی ماند،بار مسئولیت را پذیرفت و در حافظه سیاسی افغانستان با وقار ثبت شد…
رفاقت تاریخی او با رفیق ببرک کارمل،یکی از فصل های مهم این مسیر است،رفاقتی که در متن بحران ها شکل گرفت و در میدان تصمیم های دشوار آزموده شد،این پیوند،پیوند دو شخصیت از یک سنت سیاسی بود،سنتی که دفاع از مردم،عقلانیت اجتماعی و وفاداری به مسئولیت تاریخی را در مرکز قرار میداد،در کنار کارمل،کشتمند آزمون های دشوار سیاست را از سر گذراند و در این مسیر،متانت و ظرفیت خود را حفظ کرد…
او یک انترناسیونالیست آگاه بود،در نگاهش،انسان در مرکز قرار داشت،مرزهای قومی،زبانی،مذهبی و تقسیم بندی های محدود،معیار ارزش گذاری سیاسی او نبودند،به همبستگی اجتماعی باور داشت و افغانستان را خانه مشترک همه مردم میدید،سرزمینی که باید در آن کرامت،عدالت و همزیستی تقویت شود…
در نگاه او،سیاست زمانی معنا پیدا میکند که رنج مردم دیده شود و قدرت در برابر مسئولیت پاسخگو بماند،او از چهره هایی بود که وزن سکوتش هم معنا داشت،تصمیم هایش آرام شکل میگرفتند،اما اثر عمیق میگذاشتند. این خصلت، محصول سال ها تجربه،مطالعه و حضور در متن واقعیت های پیچیده کشور بود…
امروز که از سلطان علی کشتمند یاد میکنیم،از یک مسیر کامل قدردانی میکنیم،از سال های مبارزه سیاسی،از سال های حضور در رهبری،از دوره های دشوار اداره دولت،از تعهدی که تا آخرین مرحله حضور سیاسی حفظ شد…
در کنار این مسیر،استمرار فکری این سنت نیز ارزش یادآوری دارد،چنانکه رفیق اسد کشتمند برای من یک رفیق فکری،استاد سترک و عالم است،شخصیتی که پیوند تجربه سیاسی و ژرفای نظری را زنده نگه داشته است…
این سخن،تعارف نیست،ادای احترام آگاهانه است،احترام به مردی که سیاست را از وزن انداختن حفظ کرد،تشکیلات را از فرسایش دور نگه داشت،دولت را میدان مسئولیت دید و انسان زحمتکش را در مرکز توجه نگه داشت…
سلطان علی کشتمند در تاریخ جنبش چپ افغانستان یک معیار باقی مانده است،معیار وقار در رهبری،معیار مسئولیت در سیاست،معیار وفاداری به فهم انسانی از قدرت.
ما نامها را برای سنگ حفظ نمیکنیم،برای راه ها حفظ میکنیم…
تو از نسل آنان بودی که مسئولیت را در وجدان حمل کردند…
قدرت در نگاهت وسیله سنگینی وظیفه بود،قوم،زبان،مرز،نتوانست انسان را از افق اندیشه ات بیرون ببرد…
آموختی که آگاهی در سختی سنجیده میشود و سیاست وقتی معنا دارد که به کرامت انسان برسد…
راه ادامه دارد،تا وقتی عدالت در حافظه مردم زنده است،تا وقتی مسئولیت از وجدان جدا نشده است،تا وقتی صدای انسان در برابر فراموشی خاموش نشده است…
ویدیو های زیر هم بخشی از مراسم خاک سپاری روانشاد سلطان علی کشتمند،روز سه شنبه در لندن…
با احترام و افتخار…
شاگرد و رفیقش
